Halluks Rigidus (Sert Başparmak / Eklem Kireçlenmesi)

Halluks Rigidus; ayak 1. parmak kökündeki eklemde görülen, ayak 1. tarak kemiği ile 1. parmak arasındaki eklemde ağrı ve hareket kısıtlılığı ile karakterize bir durumdur. Bu durum ayak 1. metatarsofalengeal eklemde ilerleyici eklem kireçlenmesine yol açar. Op. Dr. Halit Ziya Postalcı, erken evrede kemik çıkıntıların temizlendiği eklem koruyucu keilektomi ameliyatı ile hastalarını kalıcı sağlığına kavuşturmaktadır.

Halluks Rigidus (Sert Başparmak / Eklem Kireçlenmesi) Nedir?

Halluks Rigidus, ayak 1. parmak kökündeki eklemde görülen, ayak 1. tarak kemiği ile 1. parmak arasındaki eklemde ağrı ve hareket kısıtlılığı görülen durumdur. Bu durum ayak 1. metatarsofalengeal eklemde ilerleyici eklem kireçlenmesine neden olur. Zamanla eklem kıkırdağı aşınır ve kemik üzerinde dışa doğru çıkıntılar (osteofitler) gelişir. Başparmağın yukarı doğru bükülmesi kısıtlandığı için hasta yürürken parmak köküne yük veremez, yürüme şeklini değiştirir ve ayağının dışına basarak aksamaya başlar.

Belirtiler ve Şikayetler

Bu rahatsızlıkta hastalarımızın klinikte en sık ifade ettiği şikayetler ve fiziksel bulgular şunlardır:

Ayak 1. metatarsofalengeal eklemde ağrı ve hareket kısıtlılığı

Yürürken, koşarken veya parmak ucunda yükselirken şiddetlenen ağrı

Eklem üzerinde gelişen kemik çıkıntıları nedeniyle ayakkabıya uyum zorluğu ve ayakkabı vurması

Ekleme yük vermemek için yürüme şeklinin değişmesi ve yürürken aksama (topallama)

Hastalık ilerledikçe istirahat halinde ve geceleri de devam eden sızılar

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Hastalığın ortaya çıkmasında veya ilerlemesinde rol oynayan birincil faktörler şunlardır:

Ayak anatomik yapısındaki biyomekanik bozukluklar ve basış anomalileri

Geçirilmiş ayak travmaları ve eklem yüzeyi yaralanmaları

Tekrarlayan mikrotravmalar (koşu, spor aktiviteleri, çömelerek çalışma)

Genetik kıkırdak zayıflığı ve ailesel yatkınlık

Tanı ve Klinik Değerlendirme

Ayakta basarak çekilen ön-arka, yan ve oblik ayak grafileri ile eklem aralığındaki daralma ve kemik çıkıntılarının (osteofitlerin) büyüklüğü değerlendirilir. Op. Dr. Halit Ziya Postalcı, detaylı fizik muayene ile parmağın hareket açıklığını ölçerek hastalığın evresini belirler.

Tedavi Yaklaşımı ve Cerrahi Yöntem

Hastalığın eklemde kızarıklık ve şişlik ile görüldüğü alevli evresinde lokal buz uygulaması, antienflamatuvar ilaç ve istirahat tedavisi uygulanır. Hastaya ayak 1. metatarsofalengeal eklem üstünde bası yapmayacak rahat ayakkabı kullanımı önerilir. Bu koruyucu tedavi ile şikayetlerin sürmesi durumunda cerrahi tedavi uygulanır. Erken ve orta evre hastalarda kemik çıkıntılar eklemin üst tarafının bir kısmı ile beraber çıkarılır (Keilektomi). Bu sayede eklem hareketi korunur ve hasta ertesi gün basarak yürüyebilir.

İyileşme Zaman Çizelgesi

Uygulanan tedavi sonrasında beklenen aşama aşama klinik iyileşme periyodu:

Ameliyat Günü

Günübirlik ameliyat sonrası özel topuktan yük verici ayakkabı giydirilerek hasta aynı gün taburcu edilir.

1. - 2. Hafta

Ödem kontrolü ve pansuman yapılır; 12-14. günde dikişler alınır ve parmak pasif egzersizlerine başlanır.

3. - 4. Hafta

Özel ayakkabı bırakılır; geniş ve rahat tabanlı spor ayakkabıya geçilerek günlük aktivitelere dönülür.

6. Hafta ve Sonrası

Ayak başparmağı ağrısız bükülür; tempolu yürüyüş ve hafif sporlara başlanabilir.

Op. Dr. Halit Ziya Postalcı'nın Klinik Tavsiyesi

"Hastalarımız sıklıkla başparmak kireçlenmesini normal bir yorgunluk veya kemik çıkıntısı (halluks valgus) ile karıştırarak doktora geç başvurmaktadır. Erken evrede yakalanan halluks rigidus vakalarında eklemi dondurmaya gerek kalmadan, yalnızca kemik çıkıntıları temizleyerek parmağın doğal hareketini kurtarmak mümkündür."

— Op. Dr. Halit Ziya Postalcı, Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

Sıkça Sorulan Sorular

Keilektomi ameliyatından sonra hemen yürüyebilir miyim?

Evet, operasyondan hemen sonra özel ortopedik ayakkabınızla topuğunuza ve ayağınıza basarak yürüyebilirsiniz.

Halluks rigidus ile halluks valgus arasındaki fark nedir?

Halluks valgus başparmağın içe doğru dönmesi ve yana çıkıntı yapmasıdır; halluks rigidus ise eklemin kireçlenip sertleşmesi ve sırtında kemik çıkmasıdır.

Ameliyat sonrası tekrar kireçlenme olur mu?

Keilektomi sonrası hastaların %90'ından fazlası uzun yıllar ağrısız ve hareketli kalır; ileri yaşta nadiren ek müdahale gerekebilir.